• usd 468.56

  • eur 497.56

  • rub 7.3

  • cny 67.18

19 مامىر, 10:13:02
الماتى
+35°

قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋدىڭ نازارىنا

«؛قىتايداعى قانداستارىمىز ۆيزا الا الماي جاتىر»؛, «؛ۆيزا كەزەگى قىرۋار اقشاعا ساتىلۋدا»؛... سوڭعى كەزدەرى وسىنداي اقپاراتتار ءجيى جازىلدى. وتكەن اپتادا قىتاي ەلىنە ساپارلاي بارىپ, سونداعى قانداستارىمىزبەن حال-جاعداي سۇراسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. كەيبىر ءىشىنارا ايماقتار بولماسا, «؛بالامدى وقىتام»؛, «؛تۋىسشىلاي بارام»؛ دەگەن ەتنيكالىق قازاقتارعا قىتاي ۇكىمەتى ءتيىستى قۇجاتتارىن تەكسەرىپ, شەتەلگە شىعۋ پاسپورتىن بەرىپ جاتقانىن بىلدىك. ەندىگى ماسەلە قازاقستانعا بارۋداعى ۆيزا قيىندىعى. ەكى ەل اراسىنداعى ۆيزاسىز رەجيم قىتايداعى قانداستارىمىزدىڭ قازاقستانعا 14 كۇنگە كەلۋىنە عانا مۇمكىندىك بەرەدى. ال تۇراقتى تۇرۋعا, كاسىپپەن اينالىسۋعا, بالاسىن وقىتۋعا ارنايى ۆيزامەن كەلۋ قاجەت.  ؛ۆيزا الۋعا ءۇمىتتى قانداستارىمىزدىڭ بارلىعى ۇرىمجىدەگى ۆيزالىق قىزمەتكە كوڭىلى تولمايتىنىن, ۆيزا كەزەگىنىڭ 2000 يۋان (120 000 تەڭگە) اقشاعا ساتىلىپ جاتقانىن, ءبىر وتباسىندا 4-5 ادام بولسا تىپتەن قيىندىق تۋدىراتىنىن (500 000 تەڭگە) زار جىلاپ ايتىپ وتىر.

وسى ماسەلەلەردىڭ انىق-قانىعىن بىلۋگە ۇرىمجىگە ارنايى ات باسىن بۇردىق. ۇرىمجىدەگى پاسپورتتىق-ۆيزالىق قىزمەتتىڭ قازىرگى باسشىسى بولات قادىرۇلىنىڭ تاجىريبەلى ديپلومات ەكەنىن, قىتايداعى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قيىندىقتارىن شەشۋگە, ءتىپتى, قىلمىستىق ىسكە ۇرىنىپ, قىتاي تۇرمەسىندە وتىرعان ازاماتتارعا دا قول ۇشىن سوزعانىن اقپاراتتاردان وقىپ, بىلگەنبىز. ءبىزدى دە كەۋدەمىزدەن يتەرمەس دەگەن نيەتپەن كوك پاسپورتىمىزدى كورسەتىپ, قازاقستان ازاماتى ەكەنىمىزدى ءبىلدىرىپ, ىشكە كىردىك. كەڭسە ەكى بولىككە بولىنگەن. كىرەبەرىستە ءبىر قىزمەتكەر, ىشتە ەكى ادام شاعىن تەرەزە ارقىلى قۇجات قابىلداپ وتىردى. بىر اتتەگەن-ايى  ؛بولات مىرزا ءسىم-نىڭ ونلاين جينالىسىندا وتىرعاندىقتان, تىكەلەي پىكىر الۋعا مۇمكىندىك بولمادى. ءوزىن «؛باستىقتىڭ ورىنباسارىمىن»؛ دەپ تانىستىرعان ابدۋللا بەركىنباەۆ مىرزا كەلگەنىمىزدى جىلى قابىلداپ, ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىنا قاراماستان ەڭ ماڭىزدى دەگەن ماسەلەلەرگە پىكىر ءبىلدىردى.

- قانداستارىمىزعا ۆيزا بەرۋ ماسەلەسى نەگە سونشا ۋشىعىپ تۇر؟
- سوڭعى جىلدارداعى الەمدىك پاندەميا كەسىرىنەن قىتايداعى قانداستارىمىزدىڭ ۆيزا كەزەگى تىم باسىمدىلىق ءتۇسىرىپ وتىر. بىزدەگى مالىمەت بويىنشا 150 مىڭ قانداسىمىز ۆيزا الۋعا سۇرانعان. ال اپتاسىنا 4 رەت كۇنىنە 120 ادام قابىلداعاننىڭ وزىندە تىم كوپ ادام ۆيزا كەزەگىن الا الماۋدا.
- قابىلداۋ كۇندەرىن كوبەيتىپ, ۆيزا الۋشىلاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا نە كەدەرگى؟
- بۇرىندارى 9 تەرەزە ارقىلى ۆيزا سۇراۋشىلاردى قابىلداساق, ءقازىر ونداي مۇمكىندىك جوق.
- نەگە مۇمكىندىك جوق. قىزمەتكەرلەر سانىن كوبەيتىپ, جۇمىس ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا بولاتىن شىعار...
- ول ماسەلەلەر ەكى ەل اراسىنداعى مەملەكەتتىك كەلىسىم-شارتتارعا سايكەس جاسالاتىندىقتان, تەز ارادا شەشىم قابىلداۋ مۇمكىن ەمەس.
- ۆيزا كەزەگى دەلدالدار قىزمەتى ارقىلى اقشاعا ساتىلىپ جاتقانىنا كۋا بولدىق. بۇعان سىزدەردى كىنالاپ وتىرعان جۇرت كوپ. بۇعان نە دەيسىز؟
- كەزەكتىڭ اقشاعا ساتىلۋىنا ءبىزدىڭ ەشقانداي قاتىسىمىز جوق. ارنايى پروگرامما جۇمىس ىستەيدى. سول ارقىلى كەزەك بەرىلەدى. ال دەلدال ماسەلەسىنە كەلسەك, ءبىز ولاردىڭ جولىن كەسۋگە بارىنشا جۇمىس جاساپ وتىرمىز. ءتىپتى زاڭ قىزمەتكەرلەرىنە جۇگىنىپ, كەزەك ساۋدالاۋشىلاردى قولعا تۇسىردىك. دەگەنمەن بۇل ماسەلە ءالى تولىق شەشىمىن تاپپاي وتىر.
- دەلدالدار سىزدەرمەن كەلىسىپ وتىرماسا, قالاي ۆيزا كەزەگىن ساۋدالاي الادى؟
- ايتىپ وتكەنىمدەي كەزەك بەرەتىن ارنايى پروگرامما. وعان ءبىزدىڭ ەشقانداي قاتىسىمىز جوق. ەستىپ بىلۋىمىزشە دەلدالدار بىرنەشە ادامدى ارنايى جالداپ, كەزەك «؛اۋلاپ»؛, سونى ساتىپ وتىرعان كورىنەدى.
- ەندەشە بۇل «؛كەزەك»؛ جۇيەسىنىڭ قاتەلىگىنەن عوي. نەگە ونى دۇرىستاۋعا بولمايدى؟
- بۇل قىتاي ەلىندەگى ارنايى جۇيە. سوندىقتان وعان ءبىزدىڭ تاراپتان ەشتەڭە جاساي المايمىز. دەگەنمەن بيىلعى جىل سوڭىنا دەيىن ءسىم-نىڭ سايتىنا جاڭا جۇيە ازىرلەپ, سول ارقىلى ۆيزا كەزەگىن بەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
- ول جۇيە قىتايدا اشىلا ما؟ قىتايداعى قانداستارىمىز قولداناتىن توتە جازۋ نۇسقاسى قوسىلا ما؟
- بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن قاراستىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سيفرلىق دامۋ, يننوۆاسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنە تەحنيكالىق قاجەتتىلىكتەردى جازدىق. ولار جىل سوڭىنا دەيىن بۇل جۇيەنى ىسكە قوسۋعا جاردەمدەسەتىنىن حابارلادى.
- كەزەك الا الماي, قازاقستانعا بارا الماي, وقۋدان كەشىگىپ جاتقان قانداستارىمىزعا قانداي مۇمكىندىكتەر قاراستىردىڭىزدار؟
- وقۋعا نيەتتى ادامدار قازاقستانداعى مەكتەپتەن نەمەسە جوعارى وقۋ ورىنىنان شاقىرتۋ جاساتىپ, ونى سونداعى كوشى-قون قىزمەتىنە راستاتىپ اكەلگەندەرگە كەزەكسىز ۆيزا بەرىپ وتىرمىز. كەيدە وتە شۇعىل جاعدايلارمەندە(جاقىن تۋىسى قازا بولۋ, ت.ب.) ۆيزا سۇراۋشىلار بار. ولاردىڭدا ءوتىنىشىن تىڭداپ, قول ۇشىن سوزامىز.

ابدۋللا مىرزامەن اڭگىمەمىزدىڭ نەگىزگى ءتۇيىنى وسى بولدى. ەستىگەندى ەمەس, كوزىمىزبەن كورگەندى جازدىق. ۇرىمجىدەگى پاسپورتتىق-ۆيزالىق كەڭسەنىڭ قىزمەتكەرلەرى بار كۇش-جىگەرلەرىمەن جۇمىس جاساپ جاتقانىن جەتكىزدى. از قىزمەتكەرمەن سونشا مىڭ ادامنىڭ ۆيزا ماسەلەسىن شەشۋ دە وڭايعا سوقپاسى انىق. ءتىپتى پسيحولوگيالىق, فيزيكالىق باسىمدىلىق تا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا كەرى اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن قازاقستان مەن قىتاي ەلى اراسىنداعى كورشىلىك قاتىناس قارىشتاپ دامىپ جاتقان قازىرگى ۋاقىتتا ونداعى قانداستارىمىزدىڭ ۆيزا الا الماي زار جىلاپ جۇرگەنى ەكى مەملەكەتكە دە ابىروي اپەرمەسى انىق. سوندىقتان قر سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى تەز ارادا شەشىم قابىلداپ, ۇرىمجىدەگى قىزمەتكەرلەر سانىن ارتتىرۋعا, كەزەك ماسەلەسىن ۋشىقتىرماي شەشۋگە بار مۇمكىندىكتى قاراستىرادى دەپ سەنەمىز. «؛جاڭا قازاقستاننىڭ»؛ ابىروي بەدەلى شەتەلدەگى قازاقتار ءۇشىن دە ماڭىزدى ەكەنىن ۇمىتپاعان ءجون.

ابدۋللا مىرزا الداعى ۋاقىتتا ۆيزا ماسەلەسى بويىنشا اقپارات الماسىپ وتىرۋعا ؛قارسى ەمەستىگىن ايتتى. دەلدالداردىڭ جولىن كەسۋ ءۇشىن قىتايداعى قانداستارىمىز دا الاياقتاردىڭ قۇربانى بولماي, ۆيزا كەزەگىن اقشامەن ساتىپ الۋعا تىرىسپاسا ەكەن دەگەن ءوتىنىشىن جەتكىزدى.سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ سايتىنا قوسىلاتىن جاڭا «؛كەزەك»؛ جۇيەسى ۆيزا ماسەلەسىنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ايتارلىقتاي ىقپال ەتەدى دەپ سەندىردى. «؛قامشى»؛ اقپارات اگەنتتىگى ۇرىمجىدەگى ۆيزا ماسەلەسىن ارقاشان ؛نازاردا ۇستايتىنىن ەسكەرتتىك. سوڭعى جىلدارى ءارتۇرلى سەبەپپەن قانشاما قيىندىقتاردى ەڭسەرگەن قانداستارىمىزدىڭ اتاجۇرتقا ورالۋىنا شاڭنىڭ توزاڭىنداي دا كەدەرگى بولماسىن دەيمىز. ؛

حازىرەت ءابدىلدا

"قامشى" سىلتەيدى

قاتە تاپساڭىز, قاجەتتى بولىكتى تاڭداپ ctrl+enter باسىڭىز.

پىكىر قالدىرۋ

پىكىر