"qazaqstan" ۇلتتىق تەلەارناسىنان اقىن, اسىل ارنا تەلەارناسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءارى ديرەكتورى مۇحامەدجان تازابەكتىڭ ء"تالىم trend" باعدارلاماسىنىڭ كورسەتىلۋىنە بايلانىستى قىزۋ تالقى باسىلار ەمەس. قامشى پورتالى جۇرگىزگەن ساۋالناما ؛قاتىسۋشىلارىنىڭ 88,4 پايىزى باعدارلاما ۇلتتىق ارنا ەفيرىنەن شىققانىنا قارسىلىق بىلدىرگەن. قولداعانداردىڭ ۇلەس سالماعى 11,6 پايىز. ەندىگى كەزەكتە قامشى پورتالى ماسەلەگە ءبايلانىستى ؛دىنتانۋشىلاردىڭ نە ويلايتىنىن سۇراپ كوردى.

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى قامشى تىلشىسىنە نۇر-سۇلتان قالاسىندا قۇران جارىس ءوتىپ جاتقاندىقتان, ماسەلە تۋرالى پىكىر بىلدىرە المايتىندارىن, ءبىراق الداعى ۋاقىتتا ءدىني باسقارما اتالعان جايتقا قاتىستى ارنايى مالىمدەمە جاسايتىنىن, مالىمدەمە جوباسى جاسالىپ جاتقانىن جەتكىزدى.

تەولوگ كەڭشىلىك تىشقانۇلى "حالىقتىڭ وسىنشا قارسىلىعىنا قاراماستان, تازابەكتى ەفيرگە جىبەرىپ وتىرعانىن تۇسىنە الماعانىن" ايتتى.

&ndash؛ بۇگىنگىدەي پاندەميا جاعدايىندا, الەۋمەتتىك جاعداي شاتقاياقتاپ تۇرعان كەزدە مۇنداي قايشىلىق تۋدىراتىن دۇنيەلەردى قويا تۇرۋ كەرەك پە ەدى. بۇعان دەيىن دە تازابەكتىڭ قۇقىققورعاۋشىلار الدىندا وتكىزگەن ۋاعىزى قوعامدا قاتتى سىنعا ۇشىراعانى بەلگىلى. وسى جولى دا حالىق, ۇلكەن ءبىر اۋديتوريا بۇل باعدارلامانى قولداپ وتىر دەپ ايتا المايمىن.

 ؛

ال جاماعات تۇرعىسىنان قارار بولساق, تازابەكتىڭ باعىتىندا كۇمان تۋعىزاتىن تۇستار بار. ماسەلەن, تازابەك ءدىن تۇرعىسىنداعى پوزيسياسىن نەگە اشىق ايتپايتىنى ءالى كۇنگە دەيىن تۇسىنىكسىز. دەمەك ايتا المايدى, ايتۋعا بولمايدى. اسىل ارنا ماسەلەسى, شەتەلدەن قارجى الۋ ماسەلەسى بار دەگەندەي. مىنە, وسىنداي قاجەتتەلىكتەردەن ول كوزقاراسىن اشىق ايتا الماۋى مۇمكىن. ەگەر مۇحامەدجان تازابەك قازاقستاندا تاريحي باسىمدىعى مويىندالعان حانافي مازحابىنىڭ ماترۋدي اقيداسىن ۇستانامىن دەسە, ەشقانداي اڭگىمە بولماس ەدى. ال ول ايتپايدى. اينالدىرىپ, اينالدىرىپ, ءوزىن پاراساتتى ادام ەتىپ كورسەتىپ, جاۋابى سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتەدى. وسىدان كۇمان, كۇدىك تۋادى. حالىقتىڭ وسىنشا قارسىلىعىنا قاراماستان, ونى ەفيرگە جىبەرىپ وتىرعانىن تۇسىنە المادىم.

 ؛

ەفيرگە شىققانىنا قاراعاندا ءدىن ىستەرى باسقارماسى, ءدىن ىستەرى كوميتەتى باعدارلاماعا قاتىستى وڭ قورىتىندى شىعارعان بولۋى كەرەك. بالكىم, بۇل جەردە ءتۇرلى باعىت وكىلدەرى اراسىندا بالانس ۇستاۋ ساياساتى جاتقان شىعار, ول جاعى ماعان بەلگىسىز. ءبىراق زايىرلى ەلدە قاندايدا ءبىر باعىتقا باسىمدىق بەرۋگە بولمايدى. مەملەكەتىمىز جەكە ادامداردىڭ امبيسياسىنا, نارازىلىق تۋدىراتىن جاعدايلارعا, ادامنىڭ ءدىني باعىتىنا, قاندايدا ءبىر جاماعاتقا تيەسىلى دەلىنگەن تۇلعالارعا بەيتاراپ ساياسات ۇستانعانىن قالايمىن. ال بۇل جەردە ساياسات, ۇلكەن ىقپال جاتىر. ؛مۇحامەدجان مىرزانىڭ ؛ساياسي ورتاسىن, مۇمكىندىكتەرىن, ەلباسىنا جاقىن ادامدارمەن جاقىن قارىم-قاتىناستا ەكەنىن بىلەم. بەلگىلى ءبىر اعىم قاندايدا ءبىر ىقپالعا, كۇشكە يە بولمايىنشا, ءوزىنىڭ شىنايى بەينەسىن اشىق كورسەتپەيدى. ؛ال شىنايى كۇشكە قول جەتكىزگەن سوڭ ءوزى ۇستاناتىن اعىمنىڭ سويىلىن سوعىپ, وزگە باعىتتاردى قىسپاققا الۋى مۇمكىن. مۇنىمەن ويناۋعا بولمايدى, &ndash؛ دەيدى تەولوگ.

دىنتانۋشى, نۇر-مۇباراك مەشىتىنىڭ باس يمامى قايرات جولدىبايۇلى مۇحامەدجان تازابەكتىڭ ۇلتتىق ارنادان حالىققا اقىل ايتاتىنداي قاقىسى جوق دەپ سانايدى:

"مۇحامەدجان تازابەكتىڭ دىنگە قاتىستى كەيبىر پىكىرلەرىنە, قوعامدا كوپ تالقىلانعان اكتۋالدى پروبلەمالارعا قاتىستى بىر-ەكى رەت پىكىر بىلدىرگەنمىن, ءوز ويىمدى ايتقانمىن. الايدا كەيبىر ادامدار ماسەلەنى جەكە باستىڭ ارازدىعىنا قاراي تارتىپ كەتكەن كەزدەر بولدى. سوندىقتان وسى جولى پىكىر بىلدىرمەي-اق قويايىن دەپ شەشكەنمىن. الايدا ء"دىن وكىلدەرىنىڭ ەشقايسىسى ۇندەمەدى, ال ماسەلە قوعامدا قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جاتىر, بۇل ؛&ndash؛ تىكەلەي ءدىني ماسەلە عوي" دەپ ءارتۇرلى جۋرناليستەر حابارلاسقاننان كەيىن مەن ويىمدى ايتۋعا كەلىسىم بەرىپ وتىرمىن.

مۇحامەدجان تازابەكتىڭ ۇلتتىق ارنادا ءتالىم بەرەتىن باعدارلاما جۇرگىزۋىنە مورالدىق قۇقى جوق دەپ سانايمىن. ولاي دەۋىمنىڭ العاشقى سەبەبى &ndash؛ وسى ۋاقىتقا دەيىن ونىڭ ۇستانعان ءدىني كوزقاراسىنا, اينالاسىنداعى ادامدارعا, "اسىل ارناعا" بايلانىستى حالىقتىڭ كوڭىلىندە ۇلكەن كۇمان بولۋى. بىرنەشە مىسال كەلتىرەيىن. ساۋد ارابيالىق يسام يبن ساليح دەگەن كىسىنىڭ اسىل ارناعا ارنايى كەلگەن ساپارى جايلى مبس كانالىندا جاريالانعان اقپاراتتا مۇحامەدجان تازابەك "اسىل ارنانى" تانىستىرعان جاعداي بار. سول جەردە سالافيلىك باعىتتاعى ۋاعىزدارمەن اتى شىققان دارىن ءمۇباروۆ سياقتى تۇلعالار ونىمەن بىرگە وتىردى. ول تۋرالى ۆيدەو بار. مۇحامەدجان تازابەك سول ۆيدەودا "نۇرلى جول" دەگەن فيلم تۇسىردىك, كەيبىر جەرلەرىنە مۋزىكانى امالسىز قوستىق" دەپ اقتالادى.

بۇل دەگەنىڭىز, ونىڭ مۋزىكاعا دەگەن كوزقاراسىنىڭ تەرىس ەكەنىن كورسەتەدى. وعان مەنىڭ جەكە باسىمنان وتكەن ءبىر وقيعا دا دالەل بولا الادى. مەن 2010 جىلى ءدىني باسقارمادا اپپارات جەتەكشىسى بولىپ قىزمەت اتقارىپ جۇرگەندە "اسىل ارنا" يدەولوگياسىن قاراعانبىز. سول كەزدە "حالىق جاپپاي ۋاعىزدان شارشايدى, قازاق ۋاعىزدى بۇرىن تەرمەمەن دە ايتقان, دومبىرا مەن تەرمەلەردى ەفيرگە كىرگىزەيىك" دەگەندە ول باسىن الا قاشتى. قۇرىلتايشىلار قارسى دەپ كەلىسپەي قويدى. سونىمەن بىرگە "ماترۋدي اقيداسىن دارىپتەپ, كىرگىزەيىك" دەگەنىمىزدە دە قارسى بولىپ, ات تونىن الا قاشتى. "قۇرىلتايشىلارىم قارسى" دەپ ەلىمىزدەگى كەيبىر ادامداردىڭ اتىن اتادى. سونداي-اق ماعان كەلىپ سالافيلىكتىڭ ۇستازى سانالاتىن دارىن ءمۇباروۆتى ناسيحاتتاپ, "ونى ءدىني باسقارماعا كىرگىزەيىك, مىقتى ازامات" دەپ قايتا-قايتا ماقتاعانى ەسىمدە.

سالافيلىكپەن اتى شىققان رينات زەينۋللين دەگەن بار. كابينەتىمە اكەلىپ, تانىستىرىپ, جەتەر جەتىنە جەتكىزە وتىرىپ ونى دا ماقتادى. ەستەرىڭىزدە بولسا, وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن "حابار" ارناسىندا "ازامات" دەگەن باعدارلاما بولعان. دەبات فورماتىندا وتەتىن. سوعان قاتىسقان ازاماتتارمەن ولار ارنايى جۇمىس ىستەدى. ءدىني باسقارمادا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كەزىمدە سول باعدارلاماعا بەلسەندى قاتىسىپ جۇرگەن بىرنەشە ازامات ماعان ارنايى كەلىپ, مۇحامەدجان تازابەكتىڭ دارىن ءمۇباروۆتى ءسالافي اقيداسىن ۋاعىزداتۋ ءۇشىن ولارمەن تۇراقتى ارنايى كەزدەسۋ ۇيىمداستىرعانىن ايتتى. مۇحامەدجان مۇنى جوققا شىعارسا, سول ازاماتتارمەن جۇزدەستىرە الامىن.

 ؛

مۇحامەدجان تازابەك كەيىنگى جىلدارى ءدىني كوزقاراسىنداعى كەي تۇستاردى جىبىتكەن شىعار, ءبىراق "كەزىندە وسىنداي جاعداي بولدى, مەنىڭ سالافيلىكپەن بايلانىسىمنىڭ بولعانى راس ەدى. وسىنىڭ بارىنەن ءقازىر مەن باس تارتتىم" دەپ بىردە-بىر رەت ايتقان ەمەس. دەمەك ول ءوز قاتەلىگىن مويىنداماعانىن حالىق كورىپ وتىر. سوندىقتان مۇنداي ادامنىڭ ۇلتتىق ارنادا بۇقاراعا اقىل ايتقانىن قالامايدى. البەتتە, ۇلتتىق ارنا وعان ءسالافيزمدى ناسيحاتتاتىپ قويماس, ءبىراق سالافيزمنەن شىققان ءبىر ادامنىڭ اقىل ايتقانىن حالىق مورالدىق تۇرعىدا كوتەرە الماي وتىر. مەن سولاي دەپ ۇعامىن. ەگەر مۇحامەدجان تازابەك ەل الدىنا شىعىپ, "مەنىڭ كۇماندى ءدىني كوزقاراستارىم بولدى, ءسالافي باعىتتاعى ادامداردان ءدارىس الدىم, ءسالافيزمنىڭ اقيداسىن ۇستاندىم, ءبىراق ءقازىر ودان باس تارتتىم, قاتەلەسىپپىن" دەسە وندا باسقاشا بولار ەدى. ءبىراق ونداي مازمۇنداعى مالىمدەمەنى ەش جەردەن كورگەن جوقپىز. سوندىقتان وسىنداي جاعدايدا ۇلتتىق ارنادا ونىڭ حالىققا اقىل ايتاتىنداي قاقىسى جوق دەپ ويلايمىن. حالىق ونىڭ ءوز قاتەلىگىن مويىنداماعانىن بىلەدى, ساياساتقا ءدىندى ارالاستىرعانىن, پوليسيانى حالىققا قارسى قايراعانىن بىلەدى, كورىپ وتىر. دەمەك وسىنداي ماسەلەلەر بار كەزدە, حالىق ونىڭ اقىل ايتقانىن قابىلداي المايدى. ول حالىقتىڭ ريزاشىلىعىن الام دەسە, وتكەن جولىنا قاراپ, "نەگە ماعان حالىق نارازى؟" دەپ ويلانعانى ءجون.

 ؛

وزى ءبىر سوزىندە ۇلتتىق ارنا كارىس, ءۇندى, تۇرىك سەريالدارىنا ورىن بەرگەنىن, ەندى نەگە اقىنىنا ورىن بەرسە قىزعانامىز دەگەن ءۋاج ايتتى. ءسويتىپ ماسەلەنى ءوزىنىڭ جەكە تۇلعاسىمەن, اقىندىعىمەن بايلانىستىرادى. ماسەلە ونىڭ اقىندىعىندا نەمەسە ونى قىزعانعاندا ەمەس, ونىڭ كۇماندى ادامدارمەن بايلانىس جاساعان, كۇماندى ارەكەتتەرى بولعانىندا. مۇنداي اقيداسى بار ادامنىڭ ۇلتتىق ارنا ەفيرىندە بولۋى كۇماندى اعىمدى لەگاليزاسيالاۋمەن بىردەي. بۇقارا مۇندايدان كەيىن "ولاردىڭ ۇستانىمى قاتە بولسا, "قازاقستان" ارناسىنا ەشكىم شىعارماس ەدى عوي" دەگەن ويعا كەلۋى مۇمكىن. ءسويتىپ جاستار شاتىسىپ, سالافيلىك باعىتقا ءتۇسىپ كەتۋ ءقاۋپى ارتادى".

دىنتانۋشى, عالىم, دوساي كەنجەتاي ء"تالىم trend" ؛باعدارلاماسىن كورمەگەنىن, مۇحامەدجان تازابەك اقىلدى, دارىندى, قازاقتىڭ جاناشىر جىگىتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتا كەلە, تازابەكتىڭ ءسالافي اقيداسىن ۇستاناتىنى جاسىرىن نارسە ەمەس ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنشە, تازابەك ءسالافي باعىتىنىڭ وكىلى ەكەنىن 1998 جىلى-اق مويىنداعان.

دىنتانۋشى ءسالافي باعىتىنىڭ ارتىندا ساياسات جاتقانىن, ونى اكەلگەندەردىڭ ۇلكەن بايلىعى, ساياسي كۇشى بارىن اتاپ ءوتتى.

عالىم ء"تالىم trend" باعدارلاماسى العاشقى ءبولىمىنىڭ تەك تاقىرىبىن عانا كوزى شالىپ قالعانىن جەتكىزىپ, مۇنىڭ ءوزى بيلىك تازابەكتى ساياسي قۇرالعا اينالدىرىپ وتىرعانىن ايعاقتايتىنىن ايتتى.

&ndash؛ باعدارلامانىڭ العاشقى شىعارىلىمىنا "پوليسەي مارتەبەسى" دەگەن تاقىرىپ تاڭدالىپ الىنىپتى. بىزگە مۇنداي تاقىرىپتىڭ كەرەگى نە؟ ءبىز قۇقىقتىق مەملەكەتپىز عوي. پوليسەي مارتەبەسى ونسىز دا زاڭمەن بەلگىلەنىپ قويىلعان. وعان باسقا مارتەبە قاجەت ەمەس. زەينەتكەر, ۇستاز, دارىگەر مارتەبەسى تۋرالى ءسوز قوزعالسا, اڭگىمە بولەك. بۇل دەموكراتيالىق, قۇقىقتىق, زايىرلىق قوعامدا, ۇلتتىق ارنا ەفيرىندە كوتەرىلەتىن ماسەلە ەمەس ەدى. بيلىك تازابەكتى قۇرال رەتىندە پايدالانىپ وتىر. ال مۇحامەدجان تازابەك "ساياساتتى قورعايمىن" دەپ بيلىكتىڭ قۇرالى بولىپ وتىرعانىن ءوزى دە تۇسىنبەيدى. بۇگىندە حالىق ونسىز دا جىك-جىككە بولىنگەن. ەندى وتقا ماي قۇيعانداي وسىنداي تاقىرىپپەن حابار جاساۋ ؛&ndash؛ ۇلكەن قاتەلىك بولدى. بۇل &ndash؛ ساياسي ساۋاتسىزدىق. بۇل جەردە بيلىكتىڭ دە, بيلىككە قۇرال بولۋعا كەلىسكەن تازابەكتىڭ دە كىناسى بار, ؛&ndash؛ دەيدى عالىم.
مەلىس سەيداحمەتوۆ

الماتى وبلىسى كەربۇلاق اۋدانى قىزىلجار اۋىلىندا تۋعان. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. 2015-2019 جىلدارى «پرەزيدەنت جانە حالىق» گازەتىندە ءتىلشى, شەف-رەداكتور بولىپ ىستەگەن. 2019 جىلدان بەرى قامشى پورتالىندا قىزمەت اتقارادى. qamshy.kz سايتىنىڭ باس رەداكتورى.

اۆتورمەن ونىڭ facebook پاراقشاسى ارقىلى حابارلاسۋعا بولادى.

جازىلىڭىز

"قامشى" سىلتەيدى

قاتە تاپساڭىز, قاجەتتى بولىكتى تاڭداپ ctrl+enter باسىڭىز.

باننەر

پىكىر قالدىرۋ

پىكىر