• usd 378.65
  • eur 430.07
  • rub 6
  • cny 55.1
23 قىركۇيەك، 00:11:05
كەكىلباەۆقا ارنالعان كەش

10 قىركۇيەك، 2019 ساياحات

تابيعاتىمەن تامساندىرعان تۇرگەن مەن ەستەن كەتپەس ەسىك كولىنە ساياحات

وتكەن سەنبى ءبىر توپ الماتىلىق ءتىلشى ءۇشىن ادەتتەگىدەي ەمەس، تاڭسارىدەن باستالدى. جازارمان قاۋىمنىڭ دەمالىستا كۇن ۇياسىنان شىقپاستان ويانۋىنا سەبەپ – الداعى بولاتىن ساپار.

جيىرما شاقتى ءجۋرناليستى الماتىنىڭ ىرگەسى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى تاريحي-مادەني جانە تۋريستىك ورىندارعا ءباسپاسوز تۋرى توسىپ تۇرعان ەدى. ۋادەلى ۋاقىتتا، ۋادەلى جەردە جينالعان تىلشىلەر ء"سات ساپار" دەسىپ جولعا شىقتىق.

اتالمىش شاراعا ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ اكىمدىگى ۇيىتقى بولدى. ماقسات &ndash؛ ولكەنىڭ باي تاريحىن، كوركىنە كوز تويمايتىن تامىلجىعان تابيعاتىن تانىستىرا ءتۇسۋ. ايماقتىڭ تۋريستىك الەۋەتىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

جۋرناليستەر ايالداعان العاشقى جەر &ndash؛ "ەسىك" مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۇراجايى. بۇل ءبىر بىرەگەي ورىن. كۇللى قازاقستاننىڭ ماقتانىشىنا اينالعان "التىن ادام" ەسكەرتكىشىنىڭ مەكەنى. 2010 جىلى اشىلعان مۇراجايعا بۇگىندە كەلۋشىلەر كوپ. وتانداستارىمىزبەن قاتار الىس-جاقىن شەتەلدىك قوناقتاردىڭ دا قاراسى سايابىرسىعان ەمەس. ءبىز بارعان كەزدە مۇراجاي ءىشى گەرمانيالىق تۋريستەرگە تولى بولدى. مادەنيەتىمىزبەن تانىسۋ ءۇشىن سوناۋ قارت قۇرلىقتان كەلىپ جاتقان جۇرتتى كورىپ قۋانىپ قالدىق. ءبىز بوس تۇرماي، قورىق-مۇراجاي اۋماعىنداعى قورعانداردىڭ بىرىندە ءجۇرىپ جاتقان ارحەولوگيالىق جۇمىستاردى تاماشالاۋعا اتتاندىق. مۇراجايدا تەك جادىگەرلەر ساقتالىپ قانا قويماي، زەرتتەۋ جۇرگىزىلەتىنىن دە اتاپ كەتكەن ءجون. اۋداندا 300-دەن اسا قورعان بولسا، سونىڭ ء82-سى قورعاۋ ايماعىندا ورنالاسقان. ءبىزدىڭ ساپارىمىز وسى قورعانداردىڭ ءبىرىن اشۋ جۇمىسىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپتى. ؛قورعاندى زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىمەن قورىق-مۇراجاي ديرەكتورى تاسقىن تويباەۆتىڭ ءوزى تانىستىردى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

وبالار ءبىر-بىر توبەشىككە ۇقسايدى ەكەن. كەيبىرىنىڭ بيىكتىگى 5 مەترگە دەيىن. قورعانداردىڭ توبەشىك ىسپەتتەس بولۋىنىڭ وزىندىك سىرى بار. جەرلەنگەن ادامنىڭ ۇرپاقتارى دۇنيەدەن وتكەن باباسىنىڭ ءارۋاعىنا قۇرباندىق رەتىندە وبا ۇستىنە تاس قالاپ، توپىراقپەن بەتىن جاۋىپ وتىرعان. قۇرباندىق شالىنعان سايىن ءقابىر بيىكتەي تۇسەدى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

قابىردى تاسپەن قالاۋ ونىڭ تونالۋىنان ساقتاعان. الايدا تاس وبالاردى سىرتىنان زەرتتەۋگە كەدەرگى كەلتىرەتىن كورىنەدى. مۇراجاي باسشىسىنىڭ سوزىنەن تاستان ەشقانداي لازەرلىك، رەنتگەن ساۋلەسى وتپەيتىنىن بىلدىك. سوندىقتان قابىرلەر اشۋ ءتاسىلى ارقىلى عانا زەرتتەلەدى. وسىلايشا ارحەولوگتار ءبىر عانا وبانى زەرتتەۋگە ۇلكەن كۇش جىگەر مەن ەڭبەك جۇمسايدى. ايتپاقشى ارحەولوگتار سىرتتان شاقىرىلمايدى. مۇراجايدا ارنايى ارحەولوگيا ءبولىمى بار. قابىرلەردەن شىققان جادىگەرلەر ارنايى زەرتحاناعا جىبەرىلىپ، وبانىڭ قاي كەزەڭگە جاتاتىنى انىقتالادى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

تاسقىن تويباەۆتىڭ ايتۋىنشا، بيىل كەلۋشى شەتەلدىكتەردىڭ سانى ەرەكشە كوپ. وعان ديماش قۇدايبەرگەننىڭ ينستاگرام الەۋمەتتىك جەلىسىندە "التىن اداممەن" تۇسكەن سۋرەتى سەبەپشى بولىپتى. ءانشىنىڭ ەرەكشە جادىگەرگە قىزىققان شەتەلدىك جانكۇيەرلەرى ديماشتىڭ ەلوردادا وتكەن كونسەرتىنە كەلگەندە ارنايى وسى ولكەگە ات باسىن بۇرعان. سونداي شەتەلدىكتەردىڭ ءبىرىن مۇراجاي ىشىنەن دە كەزىكتىردىك. 82 جاستاعى روبەرت ەسىمدى تۋريست ايەلىمەن اقش-تان، كاليفورنيا شتاتىنان كەلىپتى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

سونىمەن، قورىق-مۇراجايعا كىرگەندە الدىمەن ءدالىز قابىرعاسىنا ىلىنگەن ارحەولوگيالىق كارتا كوزگە تۇسەدى. كارتادا ەلدىمەكەن، عيباداتحانا، پەتروگليف سياقتى ەرتە تەمىر داۋىرىنە ءتان ەسكەرتكىشتەر بەينەلەنگەن. دالىزبەن ارى قاراي جۇرگەندە مۇراجايدىڭ ەكسپوزيسيالىق زالدارى باستالادى. العاشقىسى ساق مادەنيەتىنە ارنالسا، ەكىنشى زال "التىن ادامنىڭ" اشىلۋ تاريحىنا بايلانىستى. سونداي-اق "قازاقستان ارحەولوگياسى" زالى، كورمەلەر وتەتىن زال جانە بەكمۇحانبەت نۇرمۇحانبەتۇلى مەموريالدىق كابينەتى جۇمىس ىستەيدى.

قورعاندى زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىمەن قورىق-مۇراجاي ديرەكتورى تاسقىن تويباەۆتىڭ ءوزى تانىستىردى.

بىز مۇراجايدىڭ ەكىنشى زالىندا ورنالاسقان باستى جادىگەر &ndash؛ "التىن ادامدى" كورۋگە اسىقتىق. مۇراجاي قىزمەتكەرلەرى قازاق مەملەكەتىنىڭ سيمۆولىنا اينالعان ەسكەرتكىش حاقىندا كوپتەگەن مالىمەتتەر بەردى. جادىگەردىڭ ءتۇپنۇسقاسى تولىقتاي ساف التىنمەن كومكەرىلگەن. ونىڭ ءار ەلەمەنتى ۇلكەن ماعىناعا يە. كيىمدەگى ءاربىر زات سول زاماننىڭ فيلوسوفيالىق ءھام دۇنيەتانىمدىق تۇسىنىگەنەن حابار بەرەدى. قاڭقا سۇيەگىن زەرتتەي كەلە ونىڭ ەر بالا ەكەنى دالەلدەنگەن. بويى 165 سم بولعان. ساق زامانىندا، شامامەن ب.ز.ب. 5 عاسىرىندا ءومىر سۇرگەن. ونى كيىمى مەن قابىردەن تابىلعان 4 مىڭعا جۋىق التىن جاپسىرما ىشىندەگى 165 اڭدىق ستيلدەگى جاپسىرما ايعاقتايدى. «؛التىن ادامنىڭ»؛ باس كيىمى ياعني ءتاجى جانە ءمور قىزمەتىن اتقارعان قولىنداعى ساقيناسى ونىڭ بيلەۋشى بولعانىن بىلدىرەدى. سايكەسىنشە، بۇل جادىگەر 2500 جىل بۇرىن قازاق جەرىندە مەملەكەت بولعانىنىڭ زاتتاي ايعاعى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

"ەسىك" مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۇراجايىندا وسىنداي قۇندى دەرەكتەرگە قانىق بولعان ءبىز ساپارىمىزدى ەسىك كولىندە جالعاستىردىق. كولدىڭ كوركى شىركىن، كەرىم عوي. تابيعاتتىڭ بۇل تاماشاسىن ارنايىلاپ باسقا جەردەن قولدان جاسار بولسا، ءدال وسىنداي سۇلۋ بوپ شىعا قويماس ءسىرا.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

كول ەسىك قالاسىنان وڭتۇستىككە قاراي 17 شاقىرىم جەردە، ەسىك شاتقالىندا، تەڭىز دەڭگەيىنەن 1759 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان. عالىمداردىڭ دەرەگىنشە، كول 8-10 مىڭ جىل بۇرىن تاۋ جىنىستارىنىڭ ىعىسۋىنان پايدا بولعان. تابيعي جولمەن قالىپتاسقان بوگەتكە تاۋ مۇزدىقتارى، قار، جاۋىن-شاشىن cۋى جينالىپ، تاۋ ارالىعىنداعى اسەم كولگە اينالىپتى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

اسپانمەن شاعىلىسىپ، ەرەكشە تۇسكە كومكەرىلىپ جاتقان كول سۋى بۇرىن بۇدان دا ۇلكەن بولعان دەسەدى. بۇرىن دەپ وتىرعانىمىز سۋدىڭ 1963 جىلعى سەلگە دەيىنگى دەڭگەيى. ەسىك كولىندە ۇلكەن اپات ورىن العانىن ءبىز ساپار بارىسىندا ەستىدىك.

اپاتقا دەيىن بۇندا اۆتوبۋستار ايالدايتىن اۆتوۆوكزال بولىپتى. ونىڭ عيماراتى ءالى كۇنگە دەيىن تۇر. كەزىندە سول جەرگە الماتىدان دەمالىس كۇندەرى ءار جارتى ساعات سايىن اۆتوبۋس قاتىناعان. كەلۋشىلەرگە ارنالعان ءقوناقۇي، مەيرامحانا، مونشا، شاشتاراز، بي الاڭدارىنا دەيىن دۇركىرەپ جۇمىس ىستەگەن. كولگە قالا تۇرعىندارىنان بولەك، قازاقستانعا كەلگەن مەملەكەت باسشىلارى، شەتەلدىك مەيماندار سوقپاي كەتپەگەن. بۇل جەر قوناەۆ اتامىزدىڭ دا ءجيى دەمالاتىن ورىندارىنى ءبىرى بولىپتى. ءتىپتى الگىندە ايتقان اپاتقا قوناەۆ اتامىزدىڭ ءوزى كۋا بولعان دەگەن دەرەك بار. اپاتتان سوڭ 1973 جىلى سەلدەن قورعايتىن جاڭا بوگەتتەر، ەسىك وزەنىمەن ارتىق سۋ اعىپ كەتەتىن پلوتينا سالىندى. سونداي-اق تاسقىننىڭ كولگە قۇيىلعان تۇسىنا شليۋزدەرى بار بوگەتتەر دە بوي كوتەرگەن.

بۇگىندە كول كوپتەگەن قازاقستاندىقتاردىڭ دەمالاتىن سۇيىكتى ورنى. سۋ بەتىندە سەيىل قۇرام دەۋشىلەر ءۇشىن موتورلى قايىقتار جۇيىتكىپ تۇر. اۋماقتا تاماقتاناتىن جەرلەر دە جوق ەمەس. دەسە دە كوپشىلىك تامىلجىعان تابيعات اياسىندا كاۋاپ ازىرلەپ، اس-سۋىن دالادا ىشكەندى قۇپ كورەدى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

ۇيىمداستىرۋشىلار تۇسكى اس ۋاقىتى جاقىنداپ قالعاندىقتان كەتەتىنىمىزدى ايتقاندا كوركەم جەردى ءبىرازعا شەيىن قيماي تۇردىق. قالانىڭ قاربالاس تىرشىلىگىنەن ءبىر ءسات بوي تاسالاپ، وزىڭمەن ءوزىڭ بولۋ، تازا اۋامەن كەۋدەنى تولتىرا تىنىستاۋ ءۇشىن كورىكتى مەكەنگە قايتا كەلۋگە ءوز وزىمىزگە سەرت بەردىك.

تۇستىككە ەڭبەكشىقازاق اۋدانى ؛ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ باسشىسى ؛مومۋنجان يسلاموۆ، اۋدان اكىمىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دينارا ؛تيۋلەميسوۆا باستاعان ۇيىمداستىرۋشىلار اۋدانداعى بەلگىلى ورىنداردىڭ ءبىرى &ndash؛ فورەل شارۋاشىلىعىنا اپاردى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

شارۋاشىلىق بالىق اۋلاپ، تابيعاتپەن ەتەنە جاقىنداسام دەۋشىلەر ءۇشىن تاپتىرماس جەر ەكەن. ءدامى ءتىل ۇيىرەر جەرگىلىكتى بالىقتان جاسالعان تاعاممەن اۋقاتتانعاننان سوڭ جۋرناليستەر باعدارلاما بويىنشا دۋمانداتىپ اۋدانداعى كەرەمەتتەردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى &ndash؛ تۇرگەن سارقىراماسىنا جول تارتتى. ءبىزدى باستاۋشى توپ جەرگىلىكتى جەردىڭ تاريحىمەن تانىستىرىپ، ولكەدە وتكەن ايتۋلى وقيعالار تۋرالى ماعلۇمات بەردى. سولاردىڭ قاتارىندا اتاقتى "قاراش-قاراش وقيعاسى" بولعان ماڭدى كوزبەن كوردىك.

جارتى ساعاتتا ءبىزدى مىنگەن كولىگىمىز تۇرگەن شاتقالىنىڭ ەتەگىنە اكەپ تىرەدى. كولىكتەن تۇسكەن تىلشىلەردى تۇرگەن اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى بوتا ەلەۋسىزوۆا قارسى الىپ، ءسات-ساپار تىلەپ، سارقىراماعا شىعارىپ سالدى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

تۇرگەندە جالپى جەتى سارقىراما بار ەكەن. ءبىز "ايۋلى" دەپ اتالاتىنا باردىق. بۇرىندارى ايۋلار مەكەن ەتكەندىكتەن حالىق بۇل جەردى "ايۋلى" دەپ اتاپ كەتكەن. كولىك توقتايتىن جەردەن سارقىراماعا دەيىن 1300 مەتر. شىرشالارمەن كومكەرىلگەن تاستاق جول بيىككە قاراي تارىلا بەرەدى. ءارى يىرىمگە تولى. كەي جەرلەردە تىك كوتەرىلەتىن تۇستار بار. سوندىقتان ساياحاتقا شىعاردا ىڭعايلى اياق كيىم كيىپ شىققان ءجون. تاۋ باسى سالقىن بولعاندىقتان جىلى كۇرتەڭىزدى دە ۇمىتپاعايسىز.

وسىنداي جولدى باسىپ وتكەن سوڭ الدىڭىزدان جارتاستىڭ قۋىسىنان 30 مەتر بيىكتىكتەن قۇلاي اققان سارقىراما شىعادى.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

بۇرىن كەلگەنى بار، كەلمەگىنى بار جيىرما جۋرناليست تابيعاتتىڭ بۇل كەرەمەتىنە تاڭ-تاماشا بولدى. جالپىمىز جيىلىپ، كوك بايراعىمىزدى جەلبىرەتىپ ەستەلىك فوتو جاسادىق.

ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ساپار

ساپار سوڭىندا تابيعات اياسىندا جايىلعان اق داستارحان باسىندا دەمالىستان العان اسەرىمىزبەن بولىستىك. اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمى قىزمەتكەرلەرىنىڭ اننەن شاشقان شاشۋىنا قوسىلا شىرقاپ، بي بيلەپ، ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا جاساعان ساياحاتتى كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيمەن اياقتادىق.

قاتە تاپساڭىز، قاجەتتى بولىكتى تاڭداپ ctrl+enter باسىڭىز.

باننەر

پىكىر قالدىرۋ

پىكىر