• usd 378.65
  • eur 430.07
  • rub 6
  • cny 55.1
19 تامىز، 09:33:33
اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى مەن باق وكىلدەرى اراسىنداعى الادوپ الامانى

12 تامىز، 2019 الەۋمەت

ورىستار قازاقستاننان نەگە كەتىپ جاتىر؟

20 جىلدان كەيىن قازاقتار جالپى حالىق سانىنىڭ 90 پايىزىن، ورىستار 5-7 پايىزىن قۇراۋى مۇمكىن.

جىل باسىنان بەرگى التى ايدا ەلدەن 22 مىڭنان استام ادامنىڭ ءبىرجولا كەتكەنى انىقتالدى. ونىڭ ىشىندە 19 ؛650 ادام رەسەيگە قونىس اۋدارعان. وزگە ەلدىڭ پاسپورتىن العانداردىڭ دەنى شىعىس جانە سولتۇستىك ايماقتاردىڭ تۇرعىندارى. قازاقستاننان كوشىپ جاتقانداردىڭ كوبى ورىس حالقىنىڭ وكىلدەرى ەكەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. وسى ورايدا qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى ەتنيكالىق ورىستاردىڭ قازاقستاننان كەتۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنە ءۇڭىلىپ كوردى.

قازاقستانداعى ورىس حالقىنىڭ جاي-كۇيى وتاندىق باسپاسوزدەن گورى، رەسەيلىك اقپارات ايدىنىندا ءجيى كوتەرىلەتىنىن بايقايمىز. اراگىدىك باتىستىق جۋرناليستەر دە بۇل تاقىرىپتارعا قالام تەربەپ تۇرادى. 2015 جىلى بريتانيالىق بايىرعى باسىلىم &ndash؛ "the guardian" "نازارباەۆ كەتكەن سوڭ قازاقستاندى رەسەي اننەكسياسى توسىپ تۇر" دەپ بۇرق ەتكىزگەنى بار. ماقالادا رەسەيدىڭ يمپەرياليستىك پيعىلىنا قازاقستاننىڭ سولتۇستىك ايماقتارىنداعى ورىستاردىڭ باسىمدىعى دايەك ەتىپ الىنعان. بۇنداي قاتەر بار دەپ تە، جوق دەپ تە كەسىپ ايتۋ قيىن. دەسە دە "ورىستان دوسىڭ بولسا، ايبالتاڭ قاسىڭدا بولسىن" دەگەندى دە قاپەردەن شىعارماعان ءجون شىعار.

قالاي بولعاندا دا قازاقستانداعى ورىستار مەملەكەت تاراپىنان ۇلتتىق سيپاتتا قاندايدا ءبىر قىسىم كورسە، كرەملدىڭ بۇعان بەيجاي قاراماسى حاق. ال ونداي قىسىم بار ما؟ البەتتە جوق. بۇل ماسەلەدە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەڭبەگى ەلەۋلى سانالادى. راسىندا دا ەلدە ۇلتارالىق جاعداي تۇراقتى. جەكەلەگەن شاعىن وقيعالار بولماسا، كۇللى ەلدى دۇرلىكتىرگەن ەتنوسارالىق قاقتىعىستار بولعان ەمەس. الايدا ەلدەگى بارلىق ەتنوسقا مامىراجاي ءومىر سىيلاپ وتىرعان "نازارباەۆ بيلىكتەن كەتكەن سوڭ ۇلتتىق ماسەلە قالاي رەتتەلەدى"، "ودان كەيىن كەلگەن ادام ۇلتشىل بولىپ شىقپاي ما" دەگەن سۇراقتار ورىس حالقىنىڭ مازاسىن كوپتەن قاشىرىپ كەلەدى. تاقىرىپ ورىس دياسپوراسى اراسىندا دا، رەسەيلىك باسپاسوزدە دە ءجيى كوتەرىلىپ ءجۇر. ەلباسى ۇلكەن ساياساتتان كەتپەگەندىكتەن ءالى دە وزەكتى. وسىعان الاڭدايتىندار ەرتەدەن قامدانىپ، شەكارا اسىپ جاتىر. بۇل ەتنيكالىق ورىستاردىڭ ەلدەن كوشۋىنىڭ امبەگە ايان باستى سەبەبى.

رەسەيلىك جۋرناليست يرينا دجوربەنادزە "روسبولت" پورتالىنا جازعان ماقالاسىندا قازاقستانداعى ەتنيكالىق ورىستاردى ۇلتتىق-پاتريوتتىق كوڭىل-كۇي، ءتۇرلى فورماداعى "قازاقتانۋ" ءۇردىسى قورقىتاتىنىن جازعان. ەميگراسيانىڭ سەبەپتەرىنىڭ قاتارىنا ول: ورىس ءتىلىنىڭ السىرەۋىن، قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن تىلىنە كوشۋىن، فاميلياداعى "وۆ"، "ەۆ" سىندى ورىس جالعاۋلارىنىڭ الىنىپ تاستالۋىن جاتقىزادى.

ال "لاد" رەسپۋبليكالىق سلاۆيان قوزعالىسىنىڭ ءتوراعاسى ماكسيم كرامارەنكو camonitor.kz سايتىنا بەرگەن سۇقباتىندا ايتقانىنداي، نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەتكەن سوڭ ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناس شيەلەنىسەدى دەگەن نەگاتيۆتى بولجامدار اقتالماعان. ونىڭ ۇستىنە جاڭا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ءىرى ەتنوستىڭ مۇددەلەرى ەسكەرىلەتىنىنە بىرنەشە رەت بەلگى بەرگەن. مەكتەپتە الدىمەن قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە، سوسىن بارىپ اعىلشىن تىلىندە ءبىلىم بەرۋ كەرەكتىگىن ايتۋى سونىڭ مىسالى بولا الادى. "سوندىقتان بيلىك ءترانزيتى ەلدەگى ەتنيكالىق ورىستاردىڭ كوڭىل-كۇيىنە تەرىس اسەرىن تيگىزگەن جوق" دەگەن پىكىردە ۇيىم ءتوراعاسى.

رەسەيگە كەتكىسى كەلەتىندەردىڭ ىشىندە قوعامدىق قوزعالىسقا جۇگىنگەندەردىڭ كوبى ەلدەن كەتۋ شەشىمىنە بالالارىنىڭ بولاشاعىنا دەگەن الاڭداۋشىلىق تۇرتكى بولعانىن ايتقان. ويتكەنى "قازاقستاندا ساپالى ءبىلىم جوق، الەۋمەتتىك جاعدايدى جاقسارتۋ قيىن" دەيدى ولار. جوعارى ءبىلىم باعاسىنىڭ قىمباتتىعى، ورىس تىلدىلەرگە گرانتتىڭ ازدىعى دا نەگىزگى سەبەپتەردىڭ ءبىرى.

ماكسيم كرامارەنكو ورىس حالقىنىڭ وكىلدەرىن قازاقستانداعى ۇلتتىق تەندەنسيانىڭ كۇشەيۋى دە ابىرجىتاتىنىن جوققا شىعارمايدى. ايتالىق وتكەن عاسىردىڭ 30 جىلدارىنداعى تاريحي وقيعالاردى (اشارشىلىق، اۆت) تۇرلىشە ناسيحاتتاۋ، قازاقتاردىڭ كەتكەن ەسەسىن قايتارعانداي ەلدىمەكەندەر مەن كوشەلەردىڭ اتاۋىن وزگەرتۋ ورىستاردىڭ ەتنوپسيحولوگياسىنا اسەر ەتەدى ەكەن.

ەلدەگى جاعدايعا كوڭىلى تولاتىن، ءبىراق الدا-جالدا ءبارى وزگەرىپ كەتكەندەي بولسا، رەسەي پاسپورتى قالتاسىندا بولعانىن قالايتىندار دا از ەمەس كورىنەدى. ولار رەسەيگە بارىپ، سول جاقتىڭ ازاماتتىعىن العان سوڭ، قازاقستاندا تۇرۋعا رۇقسات الىپ، وسى جاقتا جۇرە بەرەدى.

جوعارىدا اتالعان سايتقا پىكىر بىلدىرگەن ساياساتتانۋشى زامير قاراجانوۆ ميگراسيالىق ءنوپىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق استارى باسىم دەگەن ويدا.

"بىرىنشىدەن، قازاقستاننىڭ دامۋ قارقىنى تمد ەلدەرى اراسىندا جوعارى بولعانىمەن، حالىق ءومىردىڭ جاقسارىپ جاتقانىن سەزبەيدى. ەكىنشىدەن، قوعامىمىزدا الەۋمەتتىك جانە كاسىبي ليفت شەكتەۋلى. ەلدەر كارەرالىق ءوسىم، الەۋمەتتىك مارتەبە مەن ماتەريالدىق جاعدايدىڭ جاقساراتىنىن كورە الماعاندىقتان تۇرعىلىقتى جەردى اۋىستىرۋ تۋرالى ويلانا باستايدى" دەيدى ول.

ونىڭ پىكىرىنشە، ميگراسيالىق جىلىستاۋ ءاردايىم ۇلتارالىق قاتىناس جاعدايىنىڭ كورىنىسى بولا المايدى. باستى سەبەپ &ndash؛ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايداعى وزگەرىستە. قازاقستاننان كەتۋشىلەردىڭ سانى 2014 جىلدان باستاپ ارتقانى بايقالادى. ول كەزدە مۇناي باعاسى قۇلاپ، ەلدىڭ ءجىو 1 پايىزعا دەيىن ءتۇسىپ كەتكەن بولاتىن.

انىقتاما

بۇل كۇندەرى قازاقستانداعى ەتنيكالىق ورىستاردىڭ جالپى حالىق سانىنداعى ۇلەسى 19 پايىزدان ءسال اسادى. سولتۇستىك قازاقستان مەن قوستاناي وبلىستارىندا ورىستار حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگىن قۇرايدى. شىعىس قازاقستان، پاۆلودار، قاراعاندى اقمولا وبلىستارى مەن الماتى قالاسىندا ورىستاردىڭ ۇلەسى 25 پايىزدىڭ و جاق، بۇ جاعىندا. س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، دەموگراف-عالىم الەكساندر الەكسەەنكونىڭ ايتۋىنشا، ەلدەگى ورىستاردىڭ دەنى 40 جاستان اسقاندار. سوندىقتان تۋۋ كورسەتكىشىن سانى باسىم &ndash؛ قازاقتار انىقتايدى. بۇل تەندەنسيا ساقتالعان جاعدايدا 20 جىلدان كەيىن قازاقتار جالپى حالىق سانىنىڭ 90 پايىزىن، ورىستار 5-7 پايىزىن قۇراۋى مۇمكىن.

تۇيىن

ۇلتارالىق ماسەلە اسا نازىك تاقىرىپ. ءسال شالت باسساڭ، قاقتىعىسقا ۇرىندىرۋى مۇمكىن. الەمدە بۇل ماسەلەنى تولىقتاي تىپ-تيپىل ەتىپ شەشىپ تاستاعان ەل جوق شىعار، ءسىرا. تەك تاۋەكەلدى ازايتىپ، سىن-قاتەردى تومەندەتە الادى. سول قاتاردا قازاقستاننىڭ تۇرعانىن اسا وڭدى ءىس سانايمىز. ول تەك مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىنىڭ ارقاسى عانا ەمەس، قازاق حالقىنىڭ دارحان كوڭىلىنىڭ دە ارقاسى تۇسىنە بىلسە.

ىلمەك سوزدەر: ميگراسيا

قاتە تاپساڭىز، قاجەتتى بولىكتى تاڭداپ ctrl+enter باسىڭىز.

باننەر

پىكىر قالدىرۋ

پىكىر